Είναι επικίνδυνη η μπλε ακτινοβολία;

Την τελευταία φορά που πήγα να ανανεώσω τα γυαλιά μυωπίας μου ο οπτικός με ρώτησε εάν θα ήθελα φίλτρο για την μπλε ακτινοβολία στους φακούς μου. Είχα ξανακούσει για την μπλε ακτινοβολία και ότι μπορεί να είναι επιβλαβής για την όραση άλλα μέχρι εκεί. Ήταν μια καλή αφορμή λοιπόν να κάνω μια σχετική 

έρευνα.

 

Τι είναι η μπλε ακτινοβολία;  

Η μπλε ακτινοβολία αποτελεί ένα κομμάτι του ορατού φάσματος της ηλεκτρομαγνητικης ακτινοβολίας. Όσο μεγαλύτερο είναι το μήκος κύματος τόσο μικρότερη είναι η ενέργεια που μεταφέρει, και όσο μικρότερο είναι το μήκος κύματος τόσο μεγαλύτερη είναι η ενέργεια που μεταφέρει.

Στην περίπτωση του ορατού φάσματος, το κόκκινο έχει το μεγαλύτερο μήκος κύματος και το μπλε έχει το μικρότερο. Άρα το μπλε χρώμα μεταφέρει την περισσότερη ενέργεια. 

Μετά το μπλε - στο φάσμα της μη ορατής ακτινοβολίας - ακολουθεί η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) και πριν το κόκκινο υπάρχουν οι υπέρυθρες.

Η κύρια πηγή της μπλε ακτινοβολίας είναι ο ήλιος και σε αυτήν οφείλεται το μπλε χρώμα του ουρανού. 

Tι συμβαίνει με τα μάτια μας;

Το ανθρώπινο μάτι έχει την ικανότητα να φιλτράρει την UV και την μπλε ακτινοβολία μέσω του φυσικού φακού που βρίσκεται πίσω από την ίριδα. Σε μικρή ηλικία ο φακός στο ανθρώπινο μάτι είναι εντελώς διαφανής και στη συνεχεία αποκτά ένα κιτρινωπό χρώμα. Με το πέρασμα των ετών, αλλά και την υπερέκθεση σε έντονη ακτινοβολία η φυσική ικανότητα φιλτραρίσματος μπορεί να αλλοιωθεί και έτσι να προκληθούν ζημίες στα κύτταρα του αμφιβληστροειδή.

Ενώ η κύρια πηγή μπλε ακτινοβολίας είναι ο ήλιος, τα τελευταία χρονιά είναι πολύ μεγάλη η έκθεση μας και σε άλλες τεχνιτές πηγές όπως οι λαμπτήρες LED, οι οθόνες των κινητών και των υπολογιστών. Το ποσοστό της μπλε ακτινοβολίας από αυτές της πηγές είναι πολύ μικρό σε σχέση με τον ήλιο, αλλά ενώ το φως του ήλιου διαχέεται σε ένα πιο ευρύ φάσμα, το φως από της οθόνες είναι συνήθως σε πιο στενό και πιο κατευθυντικό φάσμα. 

 

Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος;

Ενώ σήμερα η ασθένεια του γήρατος σχετικά με τα μάτια θεωρείται ο καταρράκτης και οφείλεται σε βλάβες στο φακό λόγο της UV ακτινοβολίας, αυτό αναμένεται να αλλάξει στο μέλλον και να αυξηθούν σημαντικά τα ποσοστά της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, την οποία οι επιστήμονες συνδέουν με την μπλε ακτινοβολία.

Αυτή τη στιγμή, δεν βρήκα κάποια μελέτη που να επιβεβαιώνει τα παραπάνω θεωρητικά συμπεράσματα, παρά μόνο κάποιες κλινικές δοκιμές σε ζώα που έχουν δείξει ότι υπάρχουν βλάβες σε κύτταρα του αμφιβληστροειδή όταν εκτίθενται στην υψηλή ενέργεια που "κουβαλάνε" τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα της μπλε ακτινοβολίας. Τέτοιες βλάβες είναι ικανές να οδηγήσουν στην εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. 

Άλλες επιπτώσεις της μπλε ακτινοβολία

Σε αυτό που απαντούν με βεβαιότητα οι επιστήμονες είναι ότι η έκθεση στη μπλε ακτινοβολία από της συσκευές της σύγχρονης εποχής, επηρεάζει τον κιρκάδιο  ρυθμό μας και την ποιότητα του ύπνου μας

Θετικά της μπλε ακτινοβολίας

Η μπλε ακτινοβολία (από τον ήλιο κατά την διάρκεια της ημέρας) μας κρατάει σε εγρήγορση και βοηθάει τη μνήμη. Επίσης ρυθμίζει τον κιρκάδιο κύκλο μας και βελτιώνει την διάθεση μας (έλλειψη της μπλε ακτινοβολίας μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη) 

Πως να προστατευθούμε από την μπλε ακτινοβολία;

- Να μην είμαστε εκτεθειμένοι τις νυχτερινές ώρες σε πηγές μπλε ακτινοβολίας

- Να μη εκθέτουμε τα μικρά παιδιά σε αντίστοιχες πηγές

- Να χρησιμοποιούμε φίλτρα που περιορίζουν την μπλε ακτινοβολία στις οθόνες.  (στον υπολογιστή χρησιμοποιώ την εφαρμογή f.lux, στο κινητό υπάρχει πλέον επιλογή για blue light filter ή στην περίπτωση που δεν χρησιμοποιούμε αντίστοιχες π.χ twightlight). 

- Να μην χρησιμοποιούμε λάμπες που έχουν ως αποτέλεσμα πολύ ψυχρό/ λευκό φως (εγώ χρησιμοποιώ 2700 K - 3000 K που δίνουν πιο θερμό αποτέλεσμα).