Πόσο κακό είναι το φοινικέλαιο για την υγεία;

Το φοινικέλαιο έχει αποκτήσει πολύ κακή φήμη τα τελευταία χρόνια σχετικά με τις επιδράσεις του στην υγεία και όχι μόνο. Είναι ένα λάδι που υπάρχει στο μεγαλύτερο ποσοστό των κατεργασμένων τροφίμων και είναι πολύ δύσκολο να το αποφύγουμε (απλά γυρίστε να δείτε τα συστατικά σε προϊόντα που έχετε σπίτι - φρυγανιές, σοκολάτες, πατατάκια, κατεψυγμένες ζύμες, παγωτά κ.ά.).

Προέρχεται από τους καρπούς του φοινικόδεντρου Elaeis guineensis το οποίο είναι αυτοφυές στη Νότια Αφρική, αλλά τα τελευταία χρονιά υπάρχει έντονη καλλιέργεια του στη NA Ασία και στη Νότια Αμερική. Αυτή τη στιγμή έχει την μεγαλύτερη κατανάλωσή παγκοσμίως (1/3 της παγκόσμιας παραγωγής λαδιού) γιατί είναι πολύ φθηνό διότι οι καλλιέργειες του έχουν τη μεγαλύτερη αποδοτικότητα. 

 Φοινικέλαιο και καρδιαγγειακά προβλήματα

Το φοινικέλαιο είναι στερεό σε θερμοκρασία δωματίου και το σημείο τήξης του είναι στους 35°C, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι περιέχει υψηλό ποσοστό κορεσμένων λιπαρών (γενικά τα έλαια που είναι σε στερεή μορφή έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά όπως π.χ. και το λάδι καρύδας). 

Τα κορεσμένα λιπαρά κυρίως τα βρίσκουμε σε υψηλά ποσοστά σε ζωικά προϊόντα αλλά υπάρχουν και κάποια φυτικά προϊόντα όπως το φοινικέλαιο, το λάδι καρύδας και το φοινικοπυρινέλαιο που περιέχουν πολύ μεγάλα ποσοστά. Όπως φαίνεται και στον πίνακα που ακολουθεί, έχουν περισσότερα κορεσμένα λιπαρά και από το λαρδί που είναι ένα ζωικό προιόν.

Ποσοστά κορεσμένων λιπαρών αν 100g

Τα κορεσμένα λιπαρά έχουν συνδεθεί με την αύξηση της "κακής" χοληστερίνης και τον τριγλυκεριδίων που μπορεί να οδηγήσουν σε καρδιαγγειακά νοσήματα. 

Φοινικέλαιο και πιθανή συσχέτιση του με τον καρκίνο

Το ακατέργαστο φοινικέλαιο έχει κόκκινο χρώμα και περιέχει αρκετά αντιοξειδωτικά όπως είναι η β-καροτίνη, αρά πέρα από την υψηλή περιεκτικότητα του σε κορεσμένα λιπαρά δεν περιέχει κάτι που να το κάνει καρκινογόνο.

Το φοινικέλαιο που χρησιμοποιείται όμως στα τρόφιμα, δεν είναι αυτή της μορφής. Επεξεργάζεται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες (πάνω από 200°C) ώστε να αφαιρεθεί το κόκκινο χρώμα και η έντονη μυρωδιά του. Κατά την διάρκεια αυτής της επεξεργασίας όμως παράγεται μια ουσία, η γλυκιδόλη την οποία έρευνες σχετίζουν με τον καρκίνο (περιλαμβάνεται στη λίστα IARC Group 2A Agents η οποία περιλαμβάνει όλα τα πιθανά καρκινογόνα στοιχεία). Επειδή υπάρχουν μόνο ενδείξεις (από έρευνες σε ζώα) ο παγκόσμιος οργανισμος τροφίμων δεν μπορεί να απαγορεύσεί τη χρήση τέτοιον συστατικών, υπάρχουν όμως κατά καιρούς συστάσεις για την μείωση της κατανάλωσης του φοινικέλαιου.

Φοινικέλαιο και περιβάλλον

Όπως αναφέραμε και πιο πάνω το η καλλιέργεια των φοινικόδεντρων έχει πολύ μεγάλη αποδοτικότητα και άρα μικρότερο κόστος από κάθε άλλο φυτικό έλαιο. Πέρα από τα τρόφιμα το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται και για την δημιουργία βιοντίζελ το οποίο αυξάνει κι άλλο τις ανάγκες για φοινικέλαιο. Αυτό έχει οδηγήσει στην αύξηση των εκτάσεων καλλιέργειας εις βάρος των τροπικών δασών σε Αφρική, Ασία και Λατινική Αμερική. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή του περιβάλλοντος για πολλά είδη ζώων αλλά και γηγενών πληθυσμών των περιοχών. Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για την δημιουργία καλλιεργειών που να είναι πιο βιώσιμες και με όσο το δυνατόν λιγότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον.